Ręczne prace transportowe to codzienność w wielu branżach, gdzie przemieszczanie przedmiotów realizowane jest bez zaawansowanych maszyn. Z tego powodu ich definicja, zakres oraz warunki bezpieczeństwa mają kluczowe znaczenie dla organizacji pracy i ochrony zdrowia pracowników [3][5][7][9][11][13][15][16]. W poniższym artykule znajdziesz kompleksowe omówienie tego, czym są ręczne prace transportowe, jakie mają zastosowanie oraz jakie warunki muszą być spełnione, aby były wykonywane bezpiecznie.
Definicja i istota ręcznych prac transportowych
Ręczne prace transportowe polegają na przemieszczeniu lub podtrzymywaniu przez pracowników różnego rodzaju przedmiotów, ładunków lub materiałów [3][5][7][9][11][13][15][16]. Czynności te obejmują takie działania jak unoszenie, podnoszenie, układanie, pchanie, ciągnięcie, przenoszenie, przesuwanie, przetaczanie czy przewożenie [3][5][7][9][11][13]. Do kategorii tych prac wlicza się transportowanie towarów zarówno ręcznie jak i z pomocą urządzeń napędzanych siłą mięśni, a także wspomaganych elektrycznie, hydraulicznie lub pneumatycznie [3][5][7][9]. Coraz częściej wykorzystywane są także egzoszkielety poprawiające komfort pracy fizycznej [3][5][7][9].
Podkreślenia wymaga, że ręczne prace transportowe mogą być wykonywane zarówno indywidualnie, jak i zespołowo, w zależności od specyfiki danego zadania oraz parametrów transportowanego przedmiotu [1][3][5][9][13]. Organizacja procesu powinna uwzględniać ocenę ryzyka oraz świadomość istniejących zagrożeń.
Kiedy mają zastosowanie ręczne prace transportowe?
Ręczne prace transportowe znajdują zastosowanie wszędzie tam, gdzie zachodzi potrzeba przemieszczenia towarów, a użycie pełnej automatyki lub zmechanizowanych środków transportu jest niemożliwe, nieuzasadnione ekonomicznie lub nierealizowane ze względów praktycznych [3][5][7][9][13]. Do typowych środowisk pracy zaliczają się magazyny, place budowy, zakłady produkcyjne, sklepy, a często również biura i inne miejsca, gdzie występuje rotacja materiałów bądź sprzętu [1][3][5][9][13].
W praktyce ręczne prace transportowe są powszechne w wielu branżach, wymagając od pracodawców odpowiedniego planowania, monitorowania procedur i zapewnienia pracownikom narzędzi, które ograniczą ryzyko urazów i przeciążeń [3][5][7][9][13].
Proces realizacji i organizacja prac
Efektywna organizacja ręcznych prac transportowych zaczyna się od precyzyjnego planowania: oceniany jest charakter ładunku, jego kształt, ciężar, środek ciężkości, opakowanie, a także możliwość samoistnego przemieszczania się transportowanych przedmiotów [3][5][7][9]. Na tej podstawie dobierane są adekwatne metody przemieszczania i urządzenia wspomagające, takie jak wózki czy taczki [3][7][9].
Proces obejmuje następnie przeszkolenie pracowników z zakresu zasad bezpieczeństwa i higieny pracy oraz stosowania sprzętu pomocniczego. Całość realizowanych czynności powinna podlegać monitorowaniu w celu ograniczenia czynników ryzyka zawodowego [3][5][7][9][13].
Gdy przedmioty są trudne do uchwycenia, wymagane jest użycie dodatkowego sprzętu, który eliminuje potencjalne zagrożenia związane z upadkiem lub przeciążeniem ciała [7][9].
Bezpieczeństwo i zasady BHP
Bezpieczne wykonywanie ręcznych prac transportowych wymaga uwzględnienia szeregu aspektów. Pracodawca powinien analizować wielkość, masę, sztywność i właściwości transportowanego przedmiotu [3][7][9]. Wartości dopuszczalnych sił działających podczas przemieszczania to 250 N dla mężczyzn oraz 100 N dla kobiet w przypadku ciągnięcia ładunków [7].
Szczególną kategorię stanowi tzw. praca okazjonalna – są to czynności wykonywane nie częściej niż cztery razy na godzinę i nie dłużej niż cztery godziny dziennie [5][7]. Przekroczenie tych limitów wymaga wzmożonego nadzoru i stosowania dodatkowych środków ochronnych.
W każdym przypadku kluczowe znaczenie ma stosowanie zasad BHP, regularne szkolenia pracowników oraz kontrola stanu technicznego urządzeń pomocniczych [1][3][5][7][9][13].
Podsumowanie najważniejszych komponentów
Do najważniejszych elementów składowych ręcznych prac transportowych należą przedmioty, ładunki i materiały podlegające przemieszczaniu oraz pracownicy realizujący te zadania [3][5][7][9][13]. Ogromne znaczenie mają tu także urządzenia wspomagające takie jak wózki, taczki, podnośniki lub egzoszkielety. Ostatecznie bezpieczeństwo pracy zależy od prawidłowego zorganizowania procesu i przygotowania pracowników poprzez stosowanie norm BHP i systematyczne szkolenia [1][3][5][7][9][13].
Źródła:
- [1] https://www.szkolenia-bhp24.pl/strefa-wiedzy/artykuly/Czym-sa-reczne-prace-transportowe
- [3] https://ipomocni.pl/reczne-prace-transportowe/
- [5] https://bhpserwis.pulawy.pl/reczne-prace-transportowe/
- [7] https://www.portalbhp.pl/aktualnosci-bhp/reczne-prace-transportowe-zasady-bhp-6353.html
- [9] https://www.ciop.pl/CIOPPortalWAR/appmanager/ciop/pl?_nfpb=true&_pageLabel=P30001831335539182278&html_tresc_root_id=19381&html_tresc_id=19638&html_klucz=19558&html_klucz_spis=
- [11] http://www.vademecumbhp.pl/artykul_narzedziowa,1213,0,20369,reczne-prace-transportowe.html
- [13] https://www.prolifter.pl/reczne-prace-transportowe-po-schodach-zasady-bhp-n-22.html
- [15] https://www.pip.gov.pl/files/127/Dla-pracodawcow/1079/Rczne-prace-transportowe.pdf
- [16] https://portowiecgdansk.pl/files/R-czne-prace-transportowe.pdf
fizjoterapeutaiprawo.pl to specjalistyczna platforma łącząca świat fizjoterapii z rzeczywistością prawną. Portal dostarcza praktycznej wiedzy dla fizjoterapeutów prowadzących własne gabinety i wszystkich zainteresowanych bezpieczną praktyką zawodową.