Jak rozliczyć osobę niepełnosprawną przy zatrudnieniu?

Jak rozliczyć osobę niepełnosprawną przy zatrudnieniu? Rozliczanie zatrudnienia osoby niepełnosprawnej wymaga uwzględnienia specjalnych przepisów dotyczących czasu pracy, wynagrodzenia, urlopu oraz obowiązku dostosowania warunków pracy. Kluczowe znaczenie mają także zmiany systemowe, jakie wejdą w życie w 2026 roku. Poniżej przedstawiam szczegółowe omówienie najważniejszych aspektów tego procesu w oparciu o aktualne przepisy i nadchodzące reformy legislacyjne.

Czas pracy osoby niepełnosprawnej

Długość czasu pracy uzależniona jest od stopnia niepełnosprawności. Osoby z orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności mogą pracować maksymalnie 8 godzin dziennie i 40 godzin tygodniowo. Osoby z umiarkowanym lub znacznym stopniem niepełnosprawności mają prawo do krótszego czasu pracy: 7 godzin dziennie i 35 godzin tygodniowo. Każde święto przypadające w tygodniu (poza niedzielą) obniża wymiar czasu pracy o 7 godzin w stosunku do 8 godzin przysługujących pozostałym pracownikom[1][2].

Przy zatrudnieniu w niepełnym wymiarze etatu normy te redukowane są proporcjonalnie, np. dla połowy etatu przy stopniu umiarkowanym wynoszą odpowiednio 3,5 godziny dziennie i 17,5 godziny tygodniowo[2].

Wynagrodzenie i przerwy w pracy

Pracownik niepełnosprawny nie ponosi konsekwencji finansowych z tytułu krótszego czasu pracy – wynagrodzenie obliczane jest na zasadach pełnopłatnego zatrudnienia[1]. Dla osób ze stopniem lekkim przewidziane są dodatkowe przerwy w pracy, zwiększające komfort i bezpieczeństwo zatrudnienia[3].

Obowiązki pracodawcy – dostosowanie warunków i praca zdalna

Pracodawca ma obowiązek wdrożenia „niezbędnych i racjonalnych usprawnień”, czyli takich dostosowań stanowiska i warunków wykonywania pracy, które ułatwiają realizację zadań pracownikowi z niepełnosprawnością – pod warunkiem że nie są one nieproporcjonalnym obciążeniem dla przedsiębiorstwa[1].

Kolejna istotna kwestia to obowiązkowe rozpatrzenie wniosku o pracę zdalną. Na podstawie art. 67§6 Kodeksu pracy, gdy osoba niepełnosprawna złoży taki wniosek, pracodawca musi się do niego odnieść[1].

Urlop i zwolnienia

Osoby ze znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności uprawnione są do dodatkowych 10 dni urlopu rocznie. Urlop podstawowy wynika z Kodeksu pracy, a dodatkowy przysługuje wyłącznie pracownikom z wyższymi stopniami niepełnosprawności[1].

Dodatkowo osoby zaliczane do stopnia umiarkowanego lub znacznego mogą być kierowane na turnusy rehabilitacyjne, które są uzasadnioną podstawą do zwolnienia z pracy na okres niezbędny do udziału w takim turnusie[3].

Uprawnienia i świadczenia dla osób niepełnosprawnych przy zatrudnieniu

Dla osób niepełnosprawnych dostępne są różne formy wsparcia:

• Dofinansowanie do wynagrodzenia z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przysługuje przy każdym stopniu niepełnosprawności[3].
• Osoby uprawnione do znacznego stopnia niepełnosprawności korzystają z świadczeń NFZ poza kolejnością[3].
• Bezrobotna osoba niepełnosprawna ma prawo do 365 dni zasiłku dla bezrobotnych, co odróżnia ją od pozostałych grup zatrudnionych[3].

Zmiany w systemie orzekania o niepełnosprawności od 2026 roku

W 2026 roku wejdzie w życie nowy system orzekania o niepełnosprawności, oparty na trzech zasadniczych filarach: jednolitych krajowych zasadach orzekania, punktacji WZON oraz powiązaniu pomocy finansowej z oceną funkcjonalną osoby niepełnosprawnej[5].

Skala punktacji WZON obejmuje progi świadczeń:

• 80 i więcej punktów – 100% renty socjalnej
• 75–79 punktów – 60% renty socjalnej
• 70–74 punkty – 40% renty socjalnej
• Poniżej 70 punktów – osoba traci uprawnienia do świadczenia wspierającego

Te nowe regulacje bezpośrednio wpłyną na wysokość wsparcia finansowego oraz sposób rozliczania posiadających orzeczenie o niepełnosprawności[5].

Podsumowanie kluczowych zasad rozliczania

• Wymiar czasu pracy osoby niepełnosprawnej jest ściśle określony przez stopień niepełnosprawności[1][2].
• Dodatkowe przywileje dla osób z umiarkowanym lub znacznym stopniem niepełnosprawności obejmują ekstra urlop, zwolnienia na turnus oraz rozliczanie wynagrodzenia bez uszczerbku finansowego[1][3].
• Obowiązki pracodawcy dotyczą zarówno wdrożenia usprawnień na stanowisku pracy, jak i obowiązkowego rozpatrzenia wniosku o pracę zdalną[1].
• Formy wsparcia finansowego i system punktowy będą jeszcze bardziej spersonalizowane po wejściu w życie reformy w 2026 roku[5].

Źródła:

• [1] https://forsal.pl/praca/artykuly/10618675,pracownik-z-niepelnosprawnoscia-2026-prawa-przywileje.html
• [2] https://e-prawapracownika.pl/10059/czas-pracy-niepelnosprawnych-w-2026-roku/
• [3] https://www.infor.pl/prawo/pomoc-spoleczna/niepelnosprawni/7490742,5-waznych-praw-osob-z-niepelnosprawnosciami-w-2026-roku-lista.html
• [5] https://niepelnosprawni.pl/swiadczenia/orzeczenia-o-niepelnosprawnosci-2026-rewolucja-w-systemie-i-nowe-stawki-swiadczen