Sanatorium poszpitalne to forma rehabilitacji, którą można otrzymać na skierowanie NFZ po przebytej hospitalizacji, na przykład po operacjach lub udarach. Kluczowe pytanie brzmi: jak długo czeka się na sanatorium poszpitalne? Aktualnie czas oczekiwania wynosi średnio od 3 do 12 miesięcy w zależności od regionu, trybu skierowania oraz rodzaju schorzenia. Najkrótsze kolejki notowane są w województwach podlaskim i warmińsko-mazurskim, najdłuższe – w śląskim i dolnośląskim. W przypadku pilnych wskazań po zabiegach można uzyskać pobyt w sanatorium już w ciągu kilku tygodni [1][2][3][5].
Czym jest sanatorium poszpitalne – podstawowe zasady
Sanatorium poszpitalne to turnus rehabilitacyjny, na który pacjent kierowany jest po hospitalizacji, m.in. po zabiegach chirurgicznych, udarach czy poważnych zachorowaniach. Skierowanie wystawia lekarz prowadzący, a cały koszt pobytu pokrywa Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ). Standardowy czas trwania takiego turnusu wynosi 21 dni i obejmuje kompleksowe leczenie uzdrowiskowe, rehabilitację, opiekę medyczną oraz terapię klimatyczną [1].
Dostępność do sanatorium poszpitalnego dzieli się na dwa główne tryby: zwykły i pilny. W trybie pilnym pierwszeństwo mają pacjenci bezpośrednio po hospitalizacji, gdzie opóźnienie rehabilitacji mogłoby negatywnie wpłynąć na proces zdrowienia. Ostateczną decyzję o terminie wyjazdu podejmuje oddział wojewódzki NFZ, biorąc pod uwagę pilność, dostępność miejsc i profil danego uzdrowiska [1][2].
Średni czas oczekiwania na sanatorium poszpitalne
Aktualny średni czas oczekiwania na sanatorium poszpitalne w Polsce wynosi około 9 miesięcy. Jest to czas uśredniony, który w praktyce różni się intensywnie pomiędzy poszczególnymi regionami kraju [2][3][5].
Najkrótsze kolejki odnotowuje się w województwach podlaskim i warmińsko-mazurskim – tam oczekiwanie wynosi około 3 miesięcy. Kolejne pod względem dostępności są województwa kujawsko-pomorskie (4 miesiące) i lubelskie oraz podkarpackie (5 miesięcy). W centralnej i zachodniej Polsce czas ten wydłuża się i wynosi od 7 do 9 miesięcy. Najdłużej na sanatorium czeka się na Śląsku (11 miesięcy) oraz na Dolnym Śląsku (10 miesięcy) [3][5].
Na czas oczekiwania wpływa liczba skierowań, możliwości lokalnych ośrodków oraz specyfika schorzenia wymagającego leczenia uzdrowiskowego. Liczba pacjentów oczekujących wzrasta i według prognoz w 2026 roku wyniesie prawie 89 tysięcy. Nowe regulacje przewidują dodatkowe wymagania wobec uzdrowisk, co może przełożyć się na dłuższy czas oczekiwania na turnusy specjalistyczne [4].
Tryb pilny – wyjazd do sanatorium po operacjach i udarach
W przypadku poważnych zabiegów szpitalnych, takich jak operacje czy udary, można skorzystać z trybu pilnego. Skierowanie w tej sytuacji wystawiane jest natychmiast po hospitalizacji. Tacy pacjenci mają pierwszeństwo w dostępie do miejsc, a ich wyjazd do sanatorium następuje często już w ciągu kilku tygodni od wystawienia skierowania [1][2].
Priorytet przyznawany w trybie pilnym pozwala znacznie skrócić czas oczekiwania niezależnie od regionu czy sezonu. W praktyce szczególnie ważne jest to w kontekście chorób układu sercowo-naczyniowego, neurologicznego oraz poważnych schorzeń narządów ruchu. Lekarz dołączający do skierowania uzasadnienie pilności umożliwia pacjentowi szybszą rehabilitację i powrót do zdrowia [1][2][4].
Regionalne różnice w czasie oczekiwania
Czas oczekiwania na sanatorium poszpitalne znacząco różni się w zależności od województwa. Najlepsza dostępność i najkrótsze kolejki występują w podlaskim oraz warmińsko-mazurskim – 3 miesiące. Kolejno plasują się kujawsko-pomorskie (4 miesiące), lubelskie i podkarpackie (5 miesięcy), opolskie i wielkopolskie (7 miesięcy) oraz łódzkie, pomorskie i świętokrzyskie (8 miesięcy) [2][3][5].
Województwa lubuskie, małopolskie, mazowieckie i zachodniopomorskie osiągają średni czas oczekiwania na poziomie 9 miesięcy. Zdecydowanie najdłużej czeka się na Dolnym Śląsku i Śląsku – odpowiednio 10 i 11 miesięcy. Są to regiony o największym obłożeniu i wysokim zapotrzebowaniu na opiekę uzdrowiskową [3][5].
Znaczenie mają tutaj możliwości infrastrukturalne, liczba uzdrowisk spełniających wymagania NFZ oraz liczba osób starających się jednocześnie o pobyt rehabilitacyjny. W regionach południowych i zachodnich, gdzie zapotrzebowanie przewyższa liczbę dostępnych miejsc, czas oczekiwania systematycznie się wydłuża [4].
Nowe regulacje NFZ i przyszłe zmiany
Od początku 2026 roku wchodzą w życie nowe zasady realizacji turnusów sanatoryjnych przez NFZ, dotyczące m.in. wymogów infrastrukturalnych i pełnego profilu zabiegów dostępnych w ośrodkach. Zmiany te, według prognoz, mogą doprowadzić do wydłużenia kolejek do 14-18 miesięcy w przypadku specjalizacji takich jak pulmonologia czy kardiologia [4].
Największe opóźnienia spodziewane są w najbardziej obciążonych regionach oraz w przypadkach schorzeń wymagających szczególnie rozbudowanej rehabilitacji. W praktyce oznacza to, że liczba osób oczekujących może szybko przekroczyć 90 tysięcy. Rozbudowa i modernizacja uzdrowisk oraz efektywniejsza weryfikacja pilności skierowań mogą częściowo tę sytuację złagodzić [4][5].
Zasady przyznawania i organizacja pobytu w sanatorium poszpitalnym
Podstawowym warunkiem uzyskania pobytu w sanatorium poszpitalnym jest wystawienie skierowania przez lekarza, najczęściej w okresie bezpośrednio po zakończonej hospitalizacji. Skierowanie przekazywane jest do wojewódzkiego oddziału NFZ, który prowadzi centralną listę oczekujących i przydziela miejsce w zależności od priorytetu medycznego, dostępności miejsc oraz profilu uzdrowiska [1][2].
Po otrzymaniu pozytywnej decyzji NFZ, pacjent otrzymuje pisemne potwierdzenie i termin rozpoczęcia turnusu rehabilitacyjnego. Cały pobyt – obejmujący rehabilitację, opiekę lekarzy i pielęgniarek oraz zabiegi klimatyczne – finansowany jest przez NFZ. Pacjent ponosi jedynie koszty dojazdu oraz ewentualne dopłaty do wyższego standardu pokoju, jeśli uzdrowisko taką opcję przewiduje [1][5].
Podsumowanie – ile czeka się na sanatorium poszpitalne?
Czas oczekiwania na sanatorium poszpitalne po skierowaniu z NFZ w 2026 roku waha się standardowo od 3 do 12 miesięcy w zależności od regionu i trybu skierowania. W najcięższych przypadkach medycznych możliwe jest skrócenie tego czasu do kilku tygodni. Nowe regulacje NFZ oraz ograniczona liczba miejsc mogą wydłużyć kolejkę nawet do 14-18 miesięcy w wybranych specjalizacjach i regionach [2][3][4][5].
Źródła:
- [1] https://rankomat.pl/zycie/sanatorium-poszpitalne
- [2] https://kobieta.gazeta.pl/podrozowanie/7,197872,32541348,czas-oczekiwania-na-sanatorium-2026-tu-kolejka-jest-najdluzsza.html
- [3] https://infotuba.pl/zdrowie/18381/wyjazd-do-sanatorium-w-2026-roku-gdzie-czeka-sie-najkrocej.html
- [4] https://forsal.pl/kraj/aktualnosci/artykuly/10585982,nowe-zasady-wyjazdu-do-sanatorium-na-nfz-2026-jak-dlugo-trzeba-czekac-na-wyjazd-do-sanatorium-z-nfz-w-2026-roku-sanatorium-dla-emeryta-za-darmo-wazne-zmiany-od-poczatku-2026-roku-kolejki-oczekujacych-komu-przysluguje-z-zus-rozporzadzenie.html
- [5] https://serwisy.gazetaprawna.pl/emerytury-i-renty/artykuly/10622463,wyjazd-do-sanatorium-w-2026-roku-jakie-sa-aktualne-ceny-i-ile-trzeba.html
- [6] https://www.onet.pl/styl-zycia/onetkobieta/sanatorium-za-darmo-sprawdz-komu-przysluguje-bezplatna-rehabilitacja/4sxy69w,2b83378a
fizjoterapeutaiprawo.pl to specjalistyczna platforma łącząca świat fizjoterapii z rzeczywistością prawną. Portal dostarcza praktycznej wiedzy dla fizjoterapeutów prowadzących własne gabinety i wszystkich zainteresowanych bezpieczną praktyką zawodową.