Prostatektomia to zabieg chirurgiczny polegający na usunięciu gruczołu krokowego, często wykonywany w przypadku rozpoznania raka stercza lub łagodnego przerostu gruczołu krokowego. Operacja wiąże się z różnymi technikami i przebiegiem rekonwalescencji, w zależności od wybranej metody i stanu zdrowia pacjenta [1][2][3].
Na czym polega zabieg usunięcia prostaty?
Usunięcie prostaty, czyli prostatektomia, polega na chirurgicznym usunięciu części lub całego gruczołu krokowego. Gruczoł ten znajduje się bezpośrednio pod pęcherzem moczowym i odpowiada za produkcję składników nasienia oraz kontrolę oddawania moczu [1]. Wyróżnia się prostatektomię częściową (usunięcie fragmentu prostaty) oraz prostatektomię całkowitą, którą stosuje się głównie w przypadku nowotworu [1][3]. W sytuacji rozwoju raka stercza ograniczonego do narządu najczęściej wykonuje się zabieg radykalny, obejmujący usunięcie całej prostaty wraz z pęcherzykami nasiennymi oraz niekiedy także węzłami chłonnymi [3][5].
Istnieją także warianty zabiegu, takie jak klasyczna adenomektomia (usunięcie fragmentów przerośniętego gruczołu) oraz nowoczesne metody minimalnie inwazyjne, które ograniczają ryzyko powikłań i czas rekonwalescencji [2].
Wskazania do przeprowadzenia zabiegu
Najważniejszymi wskazaniami do operacyjnego usunięcia prostaty są nowotwory stercza ograniczone do narządu, czyli takie bez obecnych przerzutów [3][5]. Innym powodem są przypadki łagodnego przerostu gruczołu krokowego, gdy metody farmakologiczne nie przynoszą efektów lub dochodzi do istotnych przeszkód w oddawaniu moczu [2]. W niektórych przypadkach wykonuje się również operację przy zaawansowanych procesach nowotworowych, kiedy obecność guza zagraża funkcjonowaniu układu moczowego [2].
Główne techniki operacyjne prostatektomii
Obecnie stosowane są różne techniki operacyjne. Laparoskopowa prostatektomia wykonywana jest poprzez kilka małych nacięć w powłokach brzusznych; pozwala to ograniczyć uraz tkanek, ogranicza ból pooperacyjny oraz skraca rekonwalescencję [1][2]. Otwarta prostatektomia wymaga większego nacięcia nad spojeniem łonowym i najczęściej przeznaczona jest dla rozległych zmian lub braku możliwości wykonania zabiegu mniej inwazyjnego [2][3].
Inne metody to TURP, czyli przezcewkowa elektroresekcja, podczas której narzędzie operacyjne wprowadza się przez cewkę moczową [4]. HoLEP to enukleacja laserowa, uważana za jedną z najbardziej nowoczesnych i minimalnie inwazyjnych metod, umożliwiająca precyzyjne wycięcie tkanek przy minimalnej utracie krwi [6]. Robot medyczny da Vinci to zaawansowana technika robotyki chirurgicznej wykorzystywana w wybranych przypadkach [2].
Znieczulenie stosowane podczas zabiegu
Dobór znieczulenia uzależniony jest od metody operacyjnej. W przypadku prostatektomii laparoskopowej i otwartej stosuje się wyłącznie znieczulenie ogólne [1][2]. Dla TURP możliwe jest zarówno znieczulenie ogólne, jak i podpajęczynówkowe (blokujące czucie od pasa w dół) [4]. HoLEP przeprowadzany jest ze znieczuleniem zewnątrzoponowym, co pozwala zachować świadomość pacjenta przy jednoczesnym wyeliminowaniu bólu [6].
Przebieg poszczególnych typów operacji usunięcia prostaty
Laparoskopowa prostatektomia
Zabieg wymaga wykonania kilku niewielkich nacięć w powłokach brzusznych. Chirurg wprowadza laparoskop, czyli cienki instrument z kamerą, pozwalając sobie na dokładny wgląd w obszar operowany [1]. Następnie pod kontrolą optyczną usuwa prostatę, a naczynia krwionośne są podwiązywane lub koagulowane. Metoda ta zapewnia ograniczenie urazów tkanek, zmniejsza ryzyko infekcji i przyspiesza powrót do zdrowia [1]. Czas zabiegu wynosi od 2 do 4 godzin [1][2][5].
TURP – Przezcewkowa elektroresekcja
W tej technice specjalny resektoskop wprowadza się przez cewkę moczową do pęcherza moczowego [4]. Resekcja polega na wycięciu fragmentów prostaty zwężających światło cewki, bez usuwania całego narządu [4]. Na końcu przeprowadza się koagulację, by ograniczyć ryzyko krwawienia. Po zabiegu pozostawia się cewnik, który najczęściej usuwa się w kolejnym dniu [4]. Cały zabieg trwa od 45 do 90 minut [4].
HoLEP – Laserowa enukleacja prostaty
Zabieg HoLEP przeprowadza się bez żadnych cięć na skórze, jedynie przez cewkę moczową wprowadza się resekoskop z włóknem laserowym [6]. Urolog precyzyjnie wycina fragmenty przerośniętego gruczołu, minimalizując przy tym krwawienie. Technikę uznaje się za minimalnie inwazyjną; trwa ona od 40 minut do 2 godzin w zależności od stopnia zaawansowania schorzenia [6].
Postępowanie pooperacyjne i oczekiwane efekty
Bez względu na wybraną technikę, po zabiegu usunięcia prostaty pacjent pozostaje pod obserwacją szpitalną przez kilka dni w celu monitorowania stanu zdrowia oraz wykrycia ewentualnych powikłań [1]. W przypadku TURP cewnik utrzymywany jest przez zazwyczaj 1 dobę, następnie usuwany, a pacjent może powrócić do domu [4].
Główne cele pooperacyjne dotyczą ograniczenia ryzyka zakażeń, kontrolowania krwawienia oraz monitorowania powrotu funkcji oddawania moczu. Pobyt w szpitalu po laparoskopii lub klasycznej prostatektomii trwa zazwyczaj kilka dni [1]. Powrót do pełnej sprawności fizycznej może zająć od kilku tygodni do kilku miesięcy i jest zależny od wyjściowego stanu zdrowia oraz rodzaju wykonanego zabiegu [5].
Powikłania i skutki usunięcia prostaty
Do najczęstszych powikłań po prostatektomii należą infekcje dróg moczowych, problemy z oddawaniem moczu, nietrzymanie moczu oraz zaburzenia erekcji [1][5]. Ryzyko wystąpienia niepożądanych efektów zależy od techniki zabiegowej, wieku pacjenta i ogólnej kondycji zdrowotnej. Odpowiednia opieka pooperacyjna pozwala na zminimalizowanie negatywnych skutków [1][5].
Dzięki coraz nowocześniejszym metodom (laparoskopia, HoLEP, robot chirurgiczny da Vinci) udaje się zredukować odsetek powikłań i skrócić czas rekonwalescencji [1][2][5][6].
Podsumowanie
Zabieg usunięcia prostaty jest złożonym procesem medycznym, którego głównym celem jest leczenie nowotworów stercza oraz ciężkiego przerostu gruczołu krokowego. Decyzja o przeprowadzeniu prostatektomii uzależniona jest od typu schorzenia, stanu pacjenta oraz oczekiwanego efektu zdrowotnego. Rozwój nowoczesnych technik operacyjnych umożliwił przeprowadzanie zabiegów w sposób minimalizujący ryzyko i skracający czas hospitalizacji [1][2][3][4][5][6].
Źródła:
- https://admed.org.pl/blog/prostatotektomia
- https://www.hartmann.info/pl-pl/articles/4/9/operacja-prostaty
- https://www.urovita.pl/prostatektomia/
- https://www.sonomedszczecin.pl/turp-przezcewkowa-elektroresekcja-gruczolaka-prostaty/
- https://www.seni24.pl/poradnik/Wpis/37-operacja-prostaty-i-rekonwalescencja-po-zabiegu
- https://www.szpitalnaklinach.pl/szpital/urologia/leczenie-lagodnego-przerostu-gruczolu-krokowego-enukleacja-prostaty-holep/
fizjoterapeutaiprawo.pl to specjalistyczna platforma łącząca świat fizjoterapii z rzeczywistością prawną. Portal dostarcza praktycznej wiedzy dla fizjoterapeutów prowadzących własne gabinety i wszystkich zainteresowanych bezpieczną praktyką zawodową.